HART - EN VAATZIEKTEN

Dit  is de hartspecialist van de toekomst: een cardioloog die zijn patiënten geneest door hen te wijzen op de oorzaak van hun ziekte en hen aanleert hoe ze de oorzaak (hun ongezonde levensstijl) daadwerkelijk kunnen aanpakken. Het zijn mensen die terug fysiek actief kunnen zijn, die terug kunnen genieten van het leven en die weinig of geen medicatie meer nodig hebben. Robert Ostfeld is werkzaam in een universitair ziekenhuis in de Bronx in New York. 

Hart- en vaatziekten behoren tot de meest voorkomende ziekten wereldwijd. Ze blijven de belangrijkste doodsoorzaak in het Westen . Volgens Statbel, het Belgische statistiekbureau, waren in 2015 in België ziekten van hart- en bloedvaten verantwoordelijk voor 28.4% van de overlijdens, kanker voor 25.9% en ziekten van de ademhalingsorganen voor 10,7%. Deze rangschikking geldt voor alle gewesten. Bij mannen staat kanker echter nog altijd op de eerste plaats (29,6%) voor hart- en vaatziekten (26,4%) en ziekten van de ademhalingsorganen (11,4%), terwijl bij vrouwen de nationale rangschikking geldt. Bovendien zijn chronische hart- en vaatziekten verantwoordelijk voor enorme sommen in de gezondheidsbudgetten.

Het is onomstotelijk aangetoond dat bepaalde factoren de ontwikkeling van hart- en vaatziekten in de hand werken: hoge bloeddruk , hypercholesterolemie ( te veel cholesterol in het bloed), overgewicht, roken, diabetes en een sedentaire (zittende) levensstijl. De ziekte kan dan ook in belangrijke mate vermeden worden door een aangepaste levensstijl.

Verschillende onderzoekers ( oa. Malmros, H. 1950, Schornagel, H.E. 1953, Strom, A. and Jensen, R.A. 1951) toonden midden vorige eeuw aan dat na een graduele stijging van het overlijden aan hart- en vaatziekten in Europa in het begin van de twintigste eeuw er een manifeste daling optrad na het uitbreken van de tweede wereldoorlog. Er was voedselschaarste, vooral de consumptiedieren, vlees en zuivel werden door de Duitse bezetter mee genomen. De opname van vetten en cholesterol daalde daardoor drastisch wat zich vertaalde in het veel minder voorkomen van hart- en vaatziekten en overlijdens dientengevolge in Europa. Aan het einde van de oorlog zag men het omgekeerde fenomeen optreden. Mensen begonnen terug dierlijke producten te eten en zo stijl als de curve met het aantal overlijdens door hart - en vaatziekten naar omlaag ging tussen 1940 en 1942 , zo stijl ging ze terug omhoog na 1945.

"Mortality from circulatory diseases in Norway 1940-1945" (Strom A. , Jensen Ra.) Lancet. 1951 Jan 20;1(6647):126-9

De cholesterolsynthese bij gewervelde dieren gebeurt voornamelijk in de lever, en in kleine hoeveelheden in de bijnier en darm. Cholesterol is een essentiële bouwsteen in de opbouw van dierlijke celwanden , het verstevigt de celwanden en draagt in belangrijke mate bij aan de doorlaatbaarheid van de celwand. Cholesterol is daarnaast ook de bouwsteen van de hormonen testosteron, oestrogenen en cortisol , van vitamine D en gal. Door oververzadiging van de gal met cholesterol kan het cholesterol neerslaan, en kunnen er galstenen ontstaan. In de westerse landen vormen cholesterolstenen ongeveer 80% van de galstenen . Planten bevatten geen cholesterol.

Een verhoogde cholesterolconcentratie in het bloed noemt men hypercholesterolemie. Het cholesterolgehalte in ons lichaam wordt ook beïnvloed door de voeding. Vooral verzadigde vetten, die men hoofdzakelijk vindt in voedingsproducten van dierlijke oorsprong, zijn daarvoor verantwoordelijk: vlees en andere dierlijke producten zoals boter, kaas en andere vette melkproducten. Gemiddeld zijn 70% van de calorieën in kaas vetten. Plantaardige bronnen van verzadigde vetten zijn palmolie, cacaovet en kokosvet. Vetten met een hoog gehalte aan verzadigde vetzuren zijn meestal hard . Het cholesterolgehalte van vis is vergelijkbaar met dat van vlees. Rivierpaling, ansjovis, schaal- en schelpdieren bevatten zelfs meer cholesterol. Maar het cholesterolgehalte in het bloed wordt niet zozeer bepaald door de cholesterol die rechtstreeks via de voeding wordt opgenomen maar wel door de vetzuren in de voeding. Vis bevat nauwelijks verzadigde vetten.

Lagedichtheid lipoproteïne of LDL zijn deeltjes in het bloed die zorgen voor het transport van cholesterol van de lever naar de weefsels. Het oxideren van de cholesterol in de LDL deeltjes leidt tot beschadiging van het endotheel , de binnenste laag van de bloedvatwand.

Transvetzuren verhogen ook de slechte LDL- cholesterol in het bloed. Ze verhogen eveneens de concentratie van een speciaal, op LDL-cholesterol gelijkend lipoproteine in het bloed, nl. het Lp(a), een onafhankelijke risicofactor voor kransslagader aandoeningen. Verder zouden transvetzuren een ongunstige invloed hebben op de structuur en de elasticiteit van de vaatwand. Hierdoor verhogen transvetzuren de kans op hart- en vaatziekten, en mogelijk op diabetes.

Transvetzuren ontstaan door bewerkingsprocessen van onverzadigde plantaardige oliën en vetten, namelijk de (gedeeltelijke) harding of hydrogenering van die vetten. Dit wordt toegepast om het smeltpunt van vet te verhogen en de houdbaarheid te vergroten. Wanneer plantaardige oliën gehard worden, dan wordt een deel van de onverzadigde vetten verzadigd, een deel blijft onverzadigd.

Dit proces speelt zich in de natuur ook af in de pens van herkauwers. Daarom komen transvetzuren van nature ook voor in melkvet en vlees van herkauwers (vooral schapen en runderen). Afhankelijk van het seizoen varieert het transvetzuurgehalte in de vet fase van boter, melk en kaas tussen 2 en 8%. Zomermelk bevat in het algemeen meer transvetzuren dan wintermelk als gevolg van een verschillend voederregime. In de zomer eten de dieren meer gras dat rijker is aan polyonverzadigde vetzuren.

Transvetzuren vindt men vooral in fast food ,kant-en klaarmaaltijden, industrieel bereide gebakjes en koekjes ,chips enz. Wat vlees betreft worden de hoogste transvetzuurwaarden gevonden in rund- en lamsvlees.

Onverzadigde vetten komen voornamelijk uit plantaardige bronnen. Vetten met een hoog gehalte aan enkelvoudig of meervoudig onverzadigde vetzuren zijn meestal zacht of vloeibaar van consistentie. Wanneer verzadigde vetten vervangen worden door onverzadigde vetten daalt het cholesterolgehalte in het bloed. Aanbevolen bronnen van onverzadigde vetten zijn olijfolie, koolzaadolie, lijnzaad-en lijnzaadolie, walnoten en andere noten , chiazaad, pinda's, soja ... Soja-eiwitten veroorzaken een extra daling van het LDL cholesterol doordat bepaalde eiwitfracties de cholesterolafbraak in de lever stimuleren. Het is dus goed om geregeld sojadrank en vleesvervangers op basis van soja op het menu te zetten. 1 tot 2 sojaproducten per dag is een aanbeveling.

Antioxidanten gaan de oxidatie van cholesterol in LDL tegen gaan. Voorbeelden hiervan zijn de flavonoïden ( oa. in kolen, ui, appelen, thee, rode bessensappen ,rode wijn), carotenoïden (oranje en groene groenten) , vitamine C , Vitamine E.

De oplosbare vezels uit groenten, fruit, peulvruchten , haver en vlozaad (psyllium) kapselen in de darm de cholesterol in zodat de opname ervan in het bloed wordt bemoeilijkt. Cholesterol wordt alzo met de ontlasting afgevoerd.

Plantaardige sterolen en fyto-oestrogenen, vooral aanwezig in peulvruchten en in het bijzonder in soja, verdringen de cholesterol die in de darm aanwezig is, en beletten de opname ervan.

Men spreekt van een familiale, erfelijke of primaire hypercholesterolemie wanneer mensen zelf veel cholesterol aanmaken in het lichaam.

De binnenste cellaag van onze bloedvatwanden noemen we het endotheel. De endotheelcellen produceren stikstofoxide (NO). NO zorgt voor een vlotte doorstroming van het bloed, het zet de bloedvaten open waardoor het beschermt tegen hoge bloeddruk, het beschermt de vaatwand tegen ontstekingsprocessen , het gaat verstijving en verdikking van de bloedvatwand tegen . Voldoende stikstofoxide beschermt tegen vernauwingen en verstoppingen van de bloedvaten. Hart - en vaatziekten ontstaan door een progressieve beschadiging van het endotheel. Een overmatige consumptie van dierlijk en bewerkt voedsel dat rijk is aan verzadigde vetten en cholesterol beschadigt de endotheelcellen. Hierdoor daalt de productie van NO en ontstaan onstekingsprocessen in de vaatwand. Cholesterol en vetten worden afgezet in de bloedvatwand. Deze "fatty streaks " kunnen op termijn een plaque vormen: een ophoping van vet, cellen en afvalstoffen. Men ziet in de Westerse wereld de dag van vandaag deze eerste tekenen van atherosclerose optreden bij kinderen op de leeftijd van 10 jaar.

De vorming van plaques kan zeer ernstige tot dodelijke gevolgen hebben. Het ruwe oppervlak van de plaque initieert bloedstolling. Het bloedstolsel kan een bloedvat gedeeltelijk of volledig verstoppen. Soms breekt een bloedstolsel af en stroomt het stroomafwaarts: dit noemen we een embolie. Sluit de bloedklonter het bloedvat volledig af dan worden de weefsels achter de verstopping niet meer van bloed en zuurstof voorzien en sterven ze af, dit noemt men een infarct.

De verstijving van de bloedvaten en vernauwingen zorgen ervoor dat de bloeddruk de hoogte in gaat . Wanneer even veel bloed circuleert in nauwere buizen gaat de druk omhoog.

Bij houdingsveranderingen, zoals plots recht komen, zullen stijve bloedvaten minder goed kunnen anticiperen om de bloeddruk op peil te houden. Ons lichaam is een zeer ingenieus systeem waarin hormonen en heel veel andere stoffen, het zenuwstelsel dat uitlopers heeft in alle organen, de nieren, de bloedcirculatie die voor de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen en afvoer van afvalstoffen zorgt, allemaal samen werken en op elkaar zijn afgestemd. Wanneer we recht komen zullen de bloedvaten in de onderste ledematen normaal samen trekken (vernauwen) om te voorkomen dat bloed zich opstapelt in de benen en onze hersenen daardoor minder doorbloedt worden , dit zou een bloeddrukval veroorzaken met duizeligheid of flauw vallen tot gevolg.

Bij zware inspanningen moeten bloedvaten zich kunnen open zetten om te zorgen voor een betere doorbloeding van de spieren om te voorzien in een hogere zuurstofnood en de afvoer van afvalstoffen. Ook de doorbloeding van de hartspier moet kunnen toenemen bij inspanningen. Bloedvaten die vernauwd en verstijfd zijn zullen dan ook zorgen voor een verminderde inspanningscapaciteit. Een goede elasticiteit van de vaatwanden is heel belangrijk .

Onze nieren zijn gesofisticeerde filters van bloedvaten die zorgen voor het verwijderen van afvalstoffen die in het bloed terecht komen vanuit de voeding en de afbraakprocessen in ons lichaam, ze verwijderen het teveel aan vocht, ze verwijderen elektrolyten (natrium, kalium, fosfor, calcium, ...). Het teveel aan vocht, afvalstoffen en elektrolyten wordt via de urinewegen uitgeplast.

De nieren helpen ook bij het regelen van de bloeddruk. Ze zorgen voor een evenwicht tussen water en zout en voor de productie van een aantal hormonen die de bloeddruk regelen.

Ze maken het hormoon erythropoëtine (EPO) aan. EPO is nodig om het beenmerg te stimuleren om rode bloedcellen aan te maken. Rode bloedcellen vervoeren zuurstof naar alle organen. Die zuurstof hebben we nodig om fit en actief te kunnen zijn.

Nieren helpen bij de handhaving van een optimaal calcium- en fosforgehalte in het bloed. Dit is belangrijk bij het gezond houden van het bot. Ze regelen ook de zuurtegraad van het lichaam.

Voor een goede nierfunctie zijn gezonde bloedvaten dan ook onontbeerlijk.

Als de nieren falen, volgt er een opstapeling van vocht en afvalstoffen. De bloeddruk geraakt ontregeld. Er kan bloedarmoede ontstaan door een verminderde aanmaak van EPO en botontkalking door een ontregelde opname van calcium. Uiteindelijk zal het bloed verzuren.

Ook een goede doorbloeding van de hersenen speelt een belangrijke rol bij het bewaren van de hersenfuncties .

Gezonde bloedvaten zijn dan ook essentieel in het behoud van alle lichaamsfuncties.

De Amerikaanse artsen Caldwell Esselstyn en Dean Ornish toonden aan dat een goed uitgebalanceerd plantaardig voedingspatroon arm aan vetten (maximum 10% van de totale hoeveelheid calorieën per dag ) met zo weinig mogelijk verzadigde vetten en cholesterol en rijk aan vezels en antioxidanten onder vorm van groenten, fruit, noten, zaden , peulvruchten en volkoren graanproducten (Whole Food Plant Based Diet, WFPBD ) , gecombineerd met voldoende lichaamsbeweging , stress management en niet roken, het lichaam terug kan helen en dit zelfs op vrij korte termijn. Reeds na 1 maand ziet men een verbetering van de bloedsomloop in de kransslagaders. Groene bladgroenten zijn rijk aan nitraten. Nitraten worden in de mond door de aanwezige bacteriën omgezet in nitriet. Het nitriet wordt verder in de maag geoxideerd tot stikstofoxide (NO) dat in het bloed wordt opgenomen en een bijkomende bron van NO is om bloedvaten te verwijden, de bloeddruk te doen dalen en de bloedcirculatie te bevorderen.

Een mooi mee genomen bijwerking van deze aanpassing aan levensstijl is een snelle evolutie naar een optimaal lichaamsgewicht bij overgewicht. Eet je gezond plantaardig dan zal je nooit te veel calorieën opnemen. Een WFPBD kan niet alleen hart - en vaatziekten voorkomen maar dus ook deze ziekten omkeren en zelfs genezen. Honderden patiënten hebben alzo reeds zelf hun genezing in de hand gewerkt en werden gespaard van een overbruggingsoperatie. Ze konden op termijn terug sporten en hun algemene fitheid ging zienderogen vooruit.

Ons lichaam heeft een enorme recuperatiecapaciteit. We moeten het alleen de kans geven om dit te doen, door schadelijke voedingsstoffen weg te laten en door de stoffen die het nodig heeft om optimaal gezond te zijn aan te brengen.

Referenties:

*https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/sterfte-en-levensverwachting/doodsoorzaken

*Lancet. 1951 Jan 20;1(6647):126-9. Mortality from circulatory diseases in Norway 1940-1945. STROM A, JENSEN RA.

* HEART ATTACK PREVENTION A History of Cardiovascular Disease Epidemiology, WARTIME MORTALITY AND PATHOLOGY , https://www.epi.umn.edu/cvdepi/essay/wartime-mortality-and-pathology/

*A plant-based diet and animal protein: questioning dietary fat and considering animal protein as the main cause of heart disease, Thomas Colin Campbell, J Geriatr Cardiol. 2017 May; 14(5): 331-337

* A way to reverse CAD? ,Esselstyn CB Jr1, Gendy G, Doyle J, Golubic M, Roizen MF, J Fam Pract. 2014 Jul;63(7):356-364b

* Intensive lifestyle changes for reversal of coronary heart disease. Ornish D1, Scherwitz LW, Billings JH, Brown SE, Gould KL, Merritt TA, Sparler S, Armstrong WT, Ports TA, Kirkeeide RL, Hogeboom C, Brand RJ. JAMA. 1998 Dec 16;280(23):2001-7

*"Why Don't Most Cardiologists Teach Their Patients To Eat A Whole Food Plant-Based Diets?" vegan cardioloog Kim Williams, Rush University (Chicago), voormalig voorzitter van de American College of Cardiology in 2015-2016.

* Lowering Cholesterol with a Plant-Based Diet

https://www.pcrm.org/good-nutrition/nutrition-information/lowering-cholesterol-with-a-plant-based-diet?fbclid=IwAR2CyzOLtlcEk_RjeXOUJKPueVzzh-ORbEZmvl9DQ43Qc4gkIBkeGNnO6Ms


Eating Fish Gives You Highest Rate Of TMAO. 

Carnitine in vlees en Choline in eieren worden in de darmen van vleeseters door de darmbacteriën omgezet in trimethylamine (TMA) . TMA komt via het bloed in de lever terecht waar het geoxideerd wordt tot Trimethylamine-N-oxide (TMAO).  Studies hebben een duidelijk verband aangetoond tussen de spiegel van TMAO in het bloed en hart-en vaatziekten. Een plantaardig voedingspatroon zorgt voor een totaal ander microbioom in de darmen. Veganisten hebben niet de bacteriën in hun darmen die carnitine en choline omzetten in TMA. TMAO is rechtstreeks aanwezig in vis. 

Dr. Caldwell Esselstyn illustrates that a plant-based, oil-free diet can not only prevent the progression of heart disease but can also reverse its effects. Dr. Esselstyn is an internationally known surgeon, researcher and former clinician at the Cleveland Clinic and a featured expert in the acclaimed documentary Forks Over Knives. Prevent and Reverse Heart Disease has helped thousands across the country, and is the book behind Bill Clinton's life-changing vegan diet

https://www.youtube.com/watch?v=xDJhFn-pRwM